18
Feb
15

ตรุษจีน ครอบครัว,อาหารและสีแดง


150215_Post today

ภาพจำวันตรุษจีนของผม คงไม่ต่างจากของอาตี๋อาหมวยทั้งหลาย ที่ไม่พ้นหมูเห็ดเป็ดไก่เต็มโต๊ะ สีแดงของอั่งเปา ประทัด และของตกแต่ง ท่ามกลางบรรยากาศอากง อาม่า อาอี้ อาเจ็กรวมตัว ไปมาหาสู่กันพร้อมของติดไม้ติดมือ

วัฒนธรรมจีน ให้ความสำคัญกับการรวมตัวของครอบครัวมาก ครอบครัวที่มีลูกหลานและญาติเยอะ คือครอบครัวอุดมคติ แค่เยอะยังไม่พอ จะต้องอยู่รวมกันอย่างแน่นแฟ้น เกื้อกูลกันด้วย แต่ในอีกด้าน วัฒนธรรมจีนก็เป็นวัฒนธรรมแห่งการระหกระเหินของคนในครอบครัวเช่นกัน ในวรรณกรรมจีน และประวัติศาสตร์จีนหลายต่อหลายเรื่องนับพันปีที่แล้วจนถึงปัจจุบัน ก็มักว่าด้วยการย้ายถิ่นไปมาเสมอ ไม่ว่า จะไปทั่วแคว้นเพื่อเผยแพร่อุดมคติการปกครอง(ขงจื่อ) เร่ร่อนตามหัวหน้าแสนดีที่เห็นคุณค่าของตน(ขงเบ้ง) จากบ้านนาเข้าเมืองหลวงสอบจอหงวนแต่ลำพัง(เฉินซื่อเหม่ย-ในเรื่องเปาบุ้นจิ้น) หรือแม้แต่ หนีตายไปทำมาหากินด้วยเสื่อผืนหมอนใบที่”เสี่ยมล้อ”(สยาม)

ดูเหมือนชาวจีนจะนิยมชีพจรลงเท้ามาตลอดประวัติศาสตร์

การจากถิ่นแต่ละครั้ง ก็ใช่จะใกล้หรือกินระยะเวลาสั้นๆ เอาเป็นว่า ขงเบ้ง ที่ต้องอพยพจากหุบเขาโงลังกั๋งอันสงบสุข ไปฝังตัวในเสฉวน ต้องพลัดพรากจากบ้านเกิด ก็เป็นระยะทางพอๆกับการออกจากแม่ฮ่องสอนตอนวัยรุ่นไปใช้ชีวิตบั้นปลายที่นราธิวาสก็ว่าได้

ความโหยหาความกลมเกลียว ด้วยการกลับมาพร้อมหน้ากันอีกครั้งบนโต๊ะที่เต็มไปด้วยกับข้าว จึงเกิดขึ้นจากประสบการณ์การ”พลัดพราก” แม้ในปัจจุบัน  ชาวจีนจำนวนมหาศาลก็ยังจะต้องอพยพไปมาข้ามเมืองเพื่อเรียนหนังสือ หรือทำงานเพราะโอกาสมักอยู่ข้างนอกเสมอ จึงเป็นภาระกิจของชีวิตที่จะต้องออกไปไขว่คว้าโอกาสนั้น ช่วงที่ต้องกลับบ้านให้ได้ก็คือช่วงตรุษจีน ใครจะไปเที่ยวจีนในเมืองใหญ่ๆช่วงนี้ ต้องเตรียมรับสภาพร้านรวงปิดเล่นประทัดกันหลายวันหลายคืน เพราะลูกจ้างหมดเมือง ต่างกับเทศกาลตรุษจีนในไทยในยุคนี้ ที่กลุ่มคนเชื้อสายจีนอยู่ในเมืองตั้งแต่แรก ไม่ต้องกลับไปไหน

สำหรับอาหารการกิน ชาวจีนได้ชื่อว่าสนใจเรื่องปากท้องอย่างยิ่ง “เจี่ยะปึ่งอาบ่วย”(กินข้าวรึยัง) เป็นคำทักทายกันและกันตั้งแต่ไหนแต่ไรก่อนคำว่า “สวัสดี”(หนีห่าว) ทุกวันนี้ถ้าสนิทกับชาวจีนมากขึ้นก็สามารถทักทายในตอนเช้าว่า “กินข้าวเช้ารึยัง” ถ้าตอนสายก็ทักว่า “กินข้าวเที่ยงรึยัง” ได้ และสำหรับเทศกาลพิเศษก็จะมีของกินประจำเทศกาล โดยเฉพาะเทศกาลตรุษจีนจัดว่าเป็นเทศกาลกินครั้งมหึมา หมูเห็ดเป็ดไก่รวมพล อาหารคาวหวานครบชุด อาหารไหว้บรรพบุรุษซึ่งจะกลายเป็นอาหารเราในไม่ช้า จะต้องเต็มโต๊ะ มีมากกว่าจะกินกันให้หมดในมื้อเดียว จะว่าไปก็เป็นภาระกับแม่บ้านเชื้อสายจีนที่ต้องทั้งเหนื่อยเตรียม เหนื่อยกิน เหนื่อยเก็บ แต่ลึกๆก็มักเต็มไปด้วยความยินดี

ขัดแย้งกับภาพบรรยากกาศอาหารการกินเต็มโต๊ะ ประวัติศาสตร์จีนกว่า 3,000 ปี มีบันทึกเกี่ยวกับทุกขภิกภัยที่นำไปสู่ความอดอยากครั้งใหญ่กว่า 5,000 ครั้ง (ตกปีละเกือบ 2 ครั้ง!) หลายต่อหลายครั้ง ถูกบันทึกไว้ว่า “คนกินกันเอง” กบฏชาวบ้านชาวนา ทั้งหลายในประวัติศาสตร์ ไม่เคยลุกขึ้นสู้เพราะรัฐบาลโกงกิน แต่เป็นเพราะ ไม่มีอะไรจะกิน!

สูตรอาหารพิสดารทั้งหลายแหล่ทั้งปลิงทะเลอัปลักษณ์ เปลือกไม้บางชนิดถูกนำมาบดเป็นแป้งทำอาหาร ถ้านึกย้อนกลับไปเข้าใจได้ว่า ส่วนหนึ่งเกิดจากความอดอยาก มากกว่าความอุดมสมบูรณ์ ทุกวันนี้ในดินแดนตอนกลางของจีน จะพบเกี๊ยวหลากรูปร่างในชื่อหลากหลาย ทั้งๆที่ทำมาจากแป้งและไส้ที่ไม่ต่างกันนัก นั่นเป็นเพราะในดินแดนจีนแม้กว้างใหญ่ แต่ก็เป็นทะเลทรายกับพื้นที่กันดารเสียส่วนมาก ที่อุดมสมบูรณ์มากพอที่จะเลี้ยงปากเลี้ยงท้องประชากรจีนได้ ก็แค่ที่ราบส่วนหนึ่งทางตะวันออก ส่วนทางตะวันตกและทางใต้ แม้สมบูรณ์ทั้งแหล่งน้ำและอาหาร ก็เป็นเทือกเขาสลับซับซ้อน อาหารหลักที่ปลูกและต้องเก็บได้นานตลอดทั้งปีจึงมีเพียงไม่กี่ชนิด จินตนาการและศิลปะที่ปั้นแต่งแป้งเป็นรูปต่างๆ จึงพอช่วยห่อหุ้มให้วัตถุดิบทางอาหารที่มีอยู่จำกัดดูเหมือนอุดมสมบูรณ์ขึ้นมา

สีแดงคือสีแห่งไฟ หนึ่งใน 5 ธาตุ ซึ่งเป็นความเชื่อทางธรรมชาติวิทยาของจีนโบราณ แต่ทั้งที่เป็นแค่ 1 ใน 5 ธาตุแล้วทำไมสีแดงคือสีที่โดดเด่นที่สุด โดยเฉพาะในเทศกาลตรุษจีน มีภาพติดตาของผมอีกอย่างคือ แผนกเสื้อในสุภาพสตรีในห้างสรรพสินค้าที่จีนช่วงนี้ จะเต็มไปด้วยชุดชั้นในและกางเกงในสตรีสีแดงแขวนเต็มผืนผนัง!(ซึ่งแผนกอื่นก็เต็มไปด้วยสีแดง แต่ไม่รู้ทำไม ผมจึงติดตาแผนกนี้เป็นพิเศษ)

เทศกาลตรุษจีนอยู่ในช่วงพ้นฤดูหนาว ฤดูหนาวในศูนย์กลางของรากอารยธรรมจีนมีความหนาวเป็นความตายดีๆนี่เอง ด้วยความเชื่อในธรรมชาติเรื่องธาตุและสมดุลย์ของพลัง สีแดงจึงกลายเป็นพระเอกแทนเทพอพอลโล ภาพเด็กจีนแก้มสีลูกท้อเดินเตาะแตะอยู่กลางแดดอยู่กลางชุดหนาวหนาๆจนแขนขาตรงทื่อ คือภาพที่น่ายินดีของยุคสมัยนี้ เพราะในยุคสมัยก่อนเด็กที่รอดพ้นหนาวแรกมาได้มีไม่มาก

หากลูกหลานรอดพ้นหน้าหนาวอันโหดร้ายมาได้ เอี้ยมแดงและอั่งเปา คือสัญลักษณ์ของความมงคล เฉลิมฉลอง การปัดเป่าหายนะ รวมถึงการจุดประทัดก็คือการขับไล่สิ่งชั่วร้ายที่แฝงตัวอยู่ในฤดูหนาวเช่นกัน

ความเสี่ยงต่อการพลัดพราก ความอดอยาก และการเอาชีวิตรอดจากธรรมชาติ จึงเป็นรากลึกที่แฝงในการฉลองเทศกาลตรุษจีนทุกขวบปี เพราะพลัดพรากและห่างไกลจึงโหยหาการรวมตัว เพราะเคยเห็นชีวิตที่ไม่มีจะกิน อาหารมื้อใหญ่ที่ทั้งเหนื่อยเตรียมเหนื่อยเก็บจึงเป็นสิ่งน่ายินดี เพราะเคยเห็นชีวิตที่ร่วงโรยไปง่ายๆ การมีชีวิตผ่านปีจึงมีคุณค่า คนรุ่นอากงอาม่าที่มีประสบการณ์ตรงจึงมีความผูกพันเหนียวแน่นกับเทศกาลเหล่านี้ ประสบการณ์ของคนแต่ละรุ่นอาจอธิบายไม่ได้ด้วยคำพูด แต่แฝงรหัสไว้ในความ”อิน”กับประเพณีในยุคนั้นๆ

ผ่านกาละและเทศะไปกับสังคม ทำให้เทศกาลตรุษจีนเต็มไปด้วยพิธีกรรมและธรรมเนียม สิ่งของและ อาหารประจำตรุษจีนถูกใส่ความหมายมงคลลงไป ซึ่งล้วนสะท้อนความคาดหวังในชีวิตที่ผ่านพ้นอีกปีของคนรุ่นก่อนหน้าผสานกับรุ่นปัจจุบัน

จริงอยู่ ใช่ว่าทุกคนในยุคก่อนจะต้องพลัดพราก อดอยาก ต้องดิ้นรน แต่บรรยากาศของยุคสมัย ก็มักเป็นประสบการณ์ร่วมส่วนหนึ่งในชีวิตมนุษย์แต่ละยุค

ในยุคที่การก้มหน้าแชทกับคนไกลตัวทำได้บ่อยกว่าเงยหน้าคุยกับคนข้างๆ หนุ่มสาวเห็นการเดินทางไปแดนไกลเป็นฝันที่จะสลัดพันธนาการจากงานประจำชั่วครู่ อาหารหลากหลายมากมายในปาร์ตี้วันศุกร์ และชีวิตที่มีสุขอนามัยที่ดี ผู้คนจึงค่อยๆผูกพันกับเทศกาลนี้ด้วยอารมณ์ต่างกับอดีต บางคนกว่าจะรู้ตัวว่าวันนี้เป็นวันตรุษจีนก็เพราะมีเสียงเตือนให้รีบกลับบ้านมาทานอาหารที่เหลือเต็ม บางคนก็เป็นเพราะความรู้สึกตื่นเต้นดีใจว่าจะได้เปิดซองอั่งเปา ขณะที่บางคนต้องตื่นตัวก่อนหน่อยเพราะมีภาระกิจหาทรัพย์ใส่ซอง (ซึ่งบางทีคนใส่ซองก็รู้ตัวช้ากว่าคนรอเปิด)

คงไม่จำเป็นที่ทุกคนจะต้อง”อิน”กับเทศกาลตรุษจีนด้วยอารมณ์และประสบการณ์เดียวกัน แต่ความเข้าใจความ”อิน”ของคนรุ่นก่อนในครอบครัวไม่ว่าจะเป็นรุ่นที่มีโอกาสได้อยู่ร่วมโต๊ะอาหารหรือไม่ ก็น่าจะช่วยให้ความสัมพันธ์ในครอบครัวรื่นรมย์ขึ้นมาได้ในเทศกาลตรุษจีน

(มองตะเกียบเห็นป่าไผ่ : Post today 15/02/2558)

Advertisements

0 Responses to “ตรุษจีน ครอบครัว,อาหารและสีแดง”



  1. Leave a Comment

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


ยินดีต้อนรับเข้าสู่โลกของการแบ่งปันและเรียนรู้ครับ ถ้าถูกใจ Subscribe ได้เลยครับ

30 เรื่องล่าสุด

Enter your email address to subscribe to this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 46 other followers

Flickr Photos

More Photos

%d bloggers like this: