09
Mar
12

ฎีกาออกศึกของจูเก๋อเลี่ยง(ขงเบ้ง)


งานเขียนของใครก็ย่อมปรากฎร่องรอยของบุคลิกภาพและความคิดของคนๆนั้น
ฎีกาออกศึก คืองานเขียนของจูเก๋อเลี่ยง หรือที่เราคนไทยรู้จักกันในนามขงเบ้ง
ในประวัติศาสตร์มีฎีกาออกศึกของจูเก๋อเลี่ยงอยู่สองฉบับ ฉบับที่ใช้แปล
ออกมาในบทนี้คือฉบับแรก ซึ่งนักประวัติศาสตร์เห็นว่าเป็นผลงานของจูเก๋อเลี่ยง
แน่นอน(ในขณะที่ฉบับหลังเป็นที่ถกเถียงกัน)

ฎีกาออกศึกฉบับแรกนี้เขียนในช่วงที่จะยกทัพขึ้นเหนือตีแคว้นเว่ย
(แค้วนของโจผีบุตรชายโจโฉ)ภาษาและเนื้อหาที่ใช้ แสดงถึงความเป็นจูเก๋อเลี่ยง
ได้อย่างดี ไม่เพียงแต่สละสลวยงดงาม ยังแฝงไว้ถึงความทุ่มเทห่วงใยในหน้าที่
และแผ่นดินที่ตนรักษาอยู่ ขณะเดียวกัน เนื้อหาบางด้านก็ทำให้เห็นถึงความสัมพันธ์
ที่ไม่ธรรมดาระหว่างจูเก๋อเลี่ยง(ขงเบ้ง) หลิวเป้ย(เล่าปี่-ปฐมกษัตริย์) และ
หลิวซ่าน(เล่าเสี้ยน-อาเต๊า-ฮ่องเต้องค์ต่อมา)

ความซาบซึ้งกินใจของฎีกานี้ ถึงขั้นที่เยว่เฟย(งักฮุย) แม่ทัพวีรบุรุษแห่งราชวงศ์ซ่ง
คัดลอกเอาไว้คอยเตือนใจ

และทุกครั้งที่อ่านก็ทึ่งไม่หาย ที่ฎีกาออกศึกนี้ทำให้เราได้สัมผัสถึงบุคลิกภาพของ
นักการปกครองที่ยิ่งใหญ่เมื่อกว่า 1,800 ปีมาแล้ว

การแปลของผม เทียบเคียงจากฉบับแปลภาษาปัจจุบันของจีน และใช้ฉบับไทยที่
มีผู้เคยแปลไว้แล้วหลายสำนวนเทียบเคียงกัน

ในขณะที่หลายสำนวนที่แปลไทย มีความชดช้อยสวยงาม สำนวนที่ผมแปลนี้จะเน้น
ให้กระชับตามภาษาจีนซึ่งผมเอาไว้ประกอบการแปลซับไตเติ้ล รายการ “อี้จงเทียน
พิเคราะห์สามก๊ก” ครับ

————————————————————————————

出师表
ฎีกาออกศึก

臣亮言:
กระหม่อม(จูเก๋อ)เลี่ยง ขอทูล

先帝创业未半,而中道崩殂;今天下三分,益州疲敝,此诚危急存亡之秋也。
อันภารกิจปฐมกษัตริย์มิถึงครึ่ง กลับสวรรคต บัดนี้ใต้หล้าแบ่งสามส่วน อี้โจวอ่อนแอ
เป็นกาลวิกฤติแห่งการคงอยู่หรือดับสูญ

然侍卫之臣,不懈于内;忠志之士,忘身于外者:盖追先帝之殊遇,欲报之于陛下也。
ทว่าขุนนางราชองครักษ์ ทำราชการมิย่อหย่อนที่ภายใน ขุนพลทหาร ภักดีพลีชีพที่ภายนอก
ด้วยสำนึกในสิ่งที่ปฐมกษัตริย์ได้ดูแล จึงปรารถนาตอบแทนแก่ฝ่าบาท

诚宜开张圣听,以光先帝遗德,恢弘志士之气;不宜妄自菲薄,引喻失义,以塞忠谏之路也。
ขอควรสดับฟังเหล่าขุนนาง ให้คุณธรรมปฐมกษัตริยที่ฝากไว้ฉายรัศมี แผ่ขยายกำลังขวัญแก่ทหารกล้า
มิบังควรจะดูแคลนตน ให้บังเกิดดำรัสอันไม่เหมาะสม จนปิดกั้นทางชี้แนะของผู้ภักดี

宫中府中,俱为一体;陟罚臧否,不宜异同:
ในวังและตำหนัก รวมเป็นหนึ่งกาย เลื่อนลดโทษบำเน็จ มิควรเหลื่อมล้ำ

若有作奸犯科,及为忠善者,宜付有司,论其刑赏,以昭陛下平明之治;不宜偏私,使内外异法也。
หากมีผู้ทุจริตผิดอาญา, และผู้ภักดีมีความชอบ ควรมอบหมายฝ่ายตุลาการ จัดบำเน็จหรือลงโทษ
เพื่อประกาศความยุติธรรมในการปกครอง มิควรลำเอียง ให้เกิดแบ่งแยกนอกในคราใช้กฎหมาย

侍中、侍郎郭攸之、费依、董允等,此皆良实,志虑忠纯,是以先帝简拔以遗陛下:
ตำแหน่งซื่อจง ซื่อหลาง อันได้แก่ กัวโยวจือ เฟ่ยอี ต๋งหยวิ่น เป็นต้น ภักดีมีคุณธรรม
ปณิธานเที่ยงแท้บริสุทธิ์ ดังนี้ปฐมกษัตริย์จึงคัดเลือกฝากไว้แก่ฝ่าบาท

愚以为宫中之事,事无大小,悉以咨之,然后施行,必得裨补阙漏,有所广益。
กระหม่อมเห็นว่าเรื่องราชการไม่ว่าน้อยใหญ่ ควรขอความเห็นพวกเขา แล้วจึงปฎิบัติ
จะเป็นการปิดกั้นรอยรั่ว มีประโยชน์มหาศาล

将军向宠,性行淑均,晓畅军事,试用之于昔日,先帝称之曰“能”,是以众议举宠为督:
แม่ทัพเซี่ยงฉ่ง นิสัยเที่ยงธรรม ปรุโปร่งการทหาร เมื่ออดีตได้ช่วงใช้ ปฐมกษัตริย์กล่าวว่าเป็น
“ผู้สามารถ” ดังนี้ผู้คนจึงยก(เซี่ยง)ฉ่งเป็นผู้บังคับบัญชา

愚以为营中之事,事无大小,悉以咨之,必能使行阵和穆,优劣得所也。
กระหม่อมเห็นว่าเรื่องการทหารไม่ว่าน้อยใหญ่ ควรขอความเห็นพวกเขา จักสามารถ
สมัครสมานร่วมใจ ให้เด่นด้อยล้วนมีที่ใช้

亲贤臣,远小人,此先汉所以兴隆也;亲小人,远贤臣,此后汉所以倾颓也。
ใกล้ขุนนางประเสริฐ หลีกไกลคนถ่อย คือเหตุแห่งรุ่งเรืองของฮั่นยุคต้น ใกล้คนถ่อย
หลีกไกลขุนนางประเสริฐ คือเหตุแห่งความล่มจมของฮั่นยุคหลัง

先帝在时,每与臣论此事,未尝不叹息痛恨于桓、灵也!
เมื่อปฐมกษัตริย์ยังอยู่ สนทนากับกระหม่อมเรื่องนี้ทุกครา
มิมีครั้งใดมิถอนใจเจ็บแค้นในหวน(ตี้) หลิง(ตี้)

侍中、尚书、长史、参军,此悉贞亮死节之臣也,愿陛下亲之、信之,则汉室之隆,可计日而待也。
ตำแหน่ง ซื่อจง ซั่งซู จ๋างสื่อ ชานจวิน เหล่านี้คือขุนนางภักดีพลีชีพเพื่อราชสำนักได้
ขอฝ่าบาทใกล้ชิด วางใจ วงศ์ฮั่นจะสามารถเฟื่องฟู ในอีกไม่นานวัน

臣本布衣,躬耕南阳,苟全性命于乱世,不求闻达于诸侯。
เดิมกระหม่อมเป็นสามัญชน ทำไร่ไถนาที่หนานหยาง เพียงขอรักษาชีวิตในกลียุค ไม่คิดถามหายศศักดิ

先帝不以臣卑鄙,猥自枉屈,三顾臣于草庐之中,谘臣以当世之事,由是感激,遂许先帝以驱驰。
ปฐมกษัตริย์ไม่ถือข้าต้อยต่ำ ลดศักดิ์เสียเกียรติ์ มาเยือนกระหม่อม สามครั้ง ณ กระท่อมหญ้า
ไต่ถามกระหม่อมเรื่องบ้านเมือง เพราะว่าซาบซึ้ง แล้วจึงให้องค์ปฐมกษัตริย์ได้ช่วงใช้

后值倾覆,受任于败军之际,奉命于危难之间:尔来二十有一年矣。
ภายหลังถึงคราพ่าย ได้รับหน้าที่สำคัญ ในภาระที่ยากลำบาก นับเป็นยี่สิบเอ็ดปีแล้วหนอ

先帝知臣谨慎,故临崩寄臣以大事也。
ปฐมกษัตริย์รู้ว่ากระหม่อมรอบคอบ มอบงานใหญ่ให้กระหม่อมเมื่อใกล้สวรรคต

受命以来,夙夜忧虑,恐付托不效,以伤先帝之明;故五月渡泸,深入不毛。
จากนั้นเป็นต้นมา คืนวันหันห่วง เกรงคำฝากไร้ผล ให้ปรีชาปฐมกษัตริย์เป็นราคี
ดังนี้เดือนห้าจึงข้าม(แม่น้ำ)หลู เข้าลึกแดนกันดาร

今南方已定,甲兵已足,当奖帅三军,北定中原,庶竭驽钝,攘除奸凶,兴复汉室,还于旧都:
บัดนี้ทางใต้สงบ ยุทโธปกรณ์พร้อมพรัก ควรปลุกขวัญสามทัพ เหนือสยบจงหยวน
หวังอุทิศความสามารถอันสามัญ กำจัดทุรชน ฟื้นฟูวงศ์ฮั่น คืนกลับนครเก่า

此臣所以报先帝而忠陛下之职分也。
นี่คือหน้าที่ที่ข้าแทนคุณปฐมกษัตริย์และภักดีต่อฝ่าบาท

至于斟酌损益,进尽忠言,则攸之、依、允等之任也。
ส่วนเรื่องพิจารณาคุณโทษ ขอทูลด้วยใจภักดิ์สุด ว่าเป็น (กัว)โยวจือ (เฟ่ย)อี (ต๋ง)หยวิ่น รับหน้าที่

愿陛下托臣以讨贼兴复之效,不效则治臣之罪,以告先帝之灵;
หวังฝ่าบาทฝากภาระปราบโจรและฟื้นคืน(ฮั่น)แก่กระหม่อม มิสำเร็จขอลงโทษกระหม่อม
เพื่อวิญญาณแห่งปฐมกษัตริย์ได้ยินดี

若无兴复之言,则责攸之、依、允等之咎,以彰其慢。
หากไร้คำแนะนำอันสัตย์และประเสริฐ ให้ลงโทษ(กัว)โยวจือ (เฟ่ย)อี (ต๋ง)หยวิ่น
ที่ละเลยเพิกเฉยให้ประจักษ์แจ้ง

陛下亦宜自谋,以谘诹善道,察纳雅言,深追先帝遗诏。
ฝ่าบาทก็ควรคิดอ่านการณ์เอง ไต่ถามทางประเสริฐ ช่วงใช้คำอันสง่า
หวนรำลึกคำสั่งเสียของปฐมกษัตริย์

臣不胜受恩感激!
กระหม่อมซาบซึ้งสำนึกในคุณนัก

今当远离,临表涕泣,不知所云。
บัดนี้ควรจากลา หลั่งน้ำตาต่อหน้าฏีกานี้ มิรู้จะกล่าวคำอื่นใดอีก


8 Responses to “ฎีกาออกศึกของจูเก๋อเลี่ยง(ขงเบ้ง)”


  1. March 10, 2012 at 1:52 am

    ขงเบ้งช่างเป็นปราชญ์อย่างแท้จริง เฉลียวฉลาดในการปกครอง รู้ซึ้งถึงปัญาหาลึกตื้นแก้ไขด้วยปัญญาชอบธรรม ยิ่งอ่าน Blog ของ Ong China ยิ่งรู้สึกว่ามีคุณค่ามากครับ กับกวี “ฏีกาออกศึก” ผมว่าทั้งเขียน และ ทั้งแปล ไม่ใช่เรื่องง่ายเลยนะ ลุยต่อไปครับ การเปิดปัญญาให้สังคมที่เข้ามาอ่านถือว่า “เป็นคุณค่าอย่างยิ่ง” , ชาบู-ชาบูฮะ

    • March 10, 2012 at 5:11 pm

      ขอบคุณสำหรับกำลังใจที่ให้มาครับ คุณ PEPE ยินดีที่จะร่วมแบ่งปันกันตามแรงและเวลาที่มี ผมเองก็ได้รับอะไรดีๆมากมายจากสังคมโลกใบนี้ เมื่อมีโอกาสก็อยากได้แบ่งอะไรกลับคืนบ้าง และเชื่อว่าเราทุกคนช่วยกันแบ่งปัญญาญาซึ่งกันและกันได้ครับ

  2. 3 CheeChud
    March 11, 2012 at 4:12 pm

    สุดยอดครับอ๋อง

    เคยได้อ่านฎีกาออกศึกมาหลายครั้ง แต่ชอบสำนวนแปลของอ๋องมากเป็นพิเศษ

    ตรงกับคำจีนแทบไม่ผิดเพี้ยน อ่านแล้วราบรื่นไม่มีสะดุด

    เข้าขั้น “เทพ” ครับ

    ขอคารวะหมดจอก

    • March 11, 2012 at 10:02 pm

      ขอบคุณสำหรับกำลังใจครับ อ๊าท
      ดีใจที่ชอบครับ ต้องยกความดีความชอบให้กับคนที่แปลมาก่อนหน้านี้แล้วด้วยทั้ง
      ไทยและจีน เพราะผมก็ใช้หลายแหล่งตรวจทานมาเป็นบทแปลในอีกสไตล์นี้ครับ :)

      • 5 CheeChud
        March 11, 2012 at 10:57 pm

        บอกได้เลยว่า “คุณคือตัวจริง” คับ ;)

      • March 12, 2012 at 8:56 am

        :)

  3. March 14, 2012 at 7:22 pm

    ใช้สำนวนสั้นที่กระชับได้แหลมคม คงความไพเราะและมีเอกลักษณ์

    เมื่อหันกลับไปอ่านฉบับแปลของตัวเอง ทำให้ผมสะท้อนเห็นสำนวนอันเยิ่นเย้อ ทั้งที่ต้นฉบับเพียงเป็นคำจีนไม่กี่บรรทัด

    สุดยอดครับพี่อ๋อง คารวะๆ

    • March 16, 2012 at 12:49 pm

      ในการแปลฉบับนี้ ผมคงต้องยกเครดิตให้คุณ Anthony Yang ด้วย เพราะผมใช้ฉบับแปลจีนเป็นไทยและแปลจีนเป็นจีนหลายๆฉบับในการเทียบเคียง หนึ่งในนั้นคือฉบับที่คุณ Anthony Yang ได้แปลไว้

      ส่วนความต่างทางสำนวน ผมเห็นว่าเป็นความต่างที่เกิดขึ้นการการแปลงานข้ามวัฒนธรรมครับ

      นักวิชาการท่านนึงเคยให้ความเห็นว่า วัฒนธรรมการอ่านวรรณคดีไทย จะสัมผัสความงามสูงสุดได้เมื่อเราได้อ่านออกเสียง เพราะศิลปวรรณคดีไทยเน้นสัมผัสที่ไพเราะกับเสียงที่ลื่นไหลของภาษา(เหมือน อินเดีย เช่นในบทสวดมนต์ที่ใช้คำซ้ำกันเยอะๆ ไม่เหมาะกับการอ่านแบบมอง แต่เหมาะกับการอ่านออกเสียง)

      ส่วนวัฒนธรรมการอ่านจีนเน้นความหมายในแต่ละตัวอักษร โดยใช้ตัวอักษรให้กระชับแต่กินความลึก อ่านออกเสียงผ่านๆ อาจพาลไม่รู้เรื่อง จำต้องเห็นตัวอักษรประกอบไปด้วย(นี่อาจเป็นเหตุผลนึงที่ทำให้วัฒนธรรมการอ่านเติบโตได้ในจีนมากกว่าในไทย ซึ่งเน้นการฟังการพูด)

      ผมกลับเห็นว่าฉบับแปลของคุณ Anthony Yang ก็มีความงามในแง่การออกเสียงและความลื่นไหลของภาษานะครับ และผมเชื่อว่าถ้าข่งหมิงเกิดขึ้นในวัฒนธรรมไทย ก็ต้องเขียนฎีกาออกศึกออกมาในสำนวนของคุณ Big ครับ ส่วนตัวผมเองเลือกแบบกระชับคำสั้นๆ ส่วนนึงก็เพราะความชอบส่วนตัวด้วย บวกกับความจำเป็นที่ต้องใช้แปลประกอบ Subtitle ซึ่งมีข้อจำกัดทางระยะเวลาด้วยครับ

      อย่างไรก็ดีขอขอบคุณสำหรับกำลังใจด้วยครับ ขอบคุณครับ


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


ยินดีต้อนรับเข้าสู่โลกของการแบ่งปันและเรียนรู้ครับ ถ้าถูกใจ Subscribe ได้เลยครับ

30 เรื่องล่าสุด

Enter your email address to subscribe to this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 45 other followers

Top Clicks

  • None

Flickr Photos

More Photos

%d bloggers like this: